Is het buispost of buizenpost?

Wat is nou eigenlijk de juiste benaming, buispost of buizenpost? Laten we het eens opzoeken...
(N.b. Stap 1 t/m 4 hebben als peildatum: 18 maart 2007)

 

Stap 1: Als eerste gaan we zoeken in Wikipedia, hier vinden we voor buispost géén vermeldingen, voor buizenpost wel:

“Buizenpost is een transportsysteem waarbij goederen door buizen getransporteerd worden. De goederen worden meestal in een capsule verpakt voordat zij worden getransporteerd. De capsules worden doormiddel van vacuüm of overdruk door de buis getransporteerd.”

 

---

 

Stap 2: Nemen we een kijkje in ´het Groene boekje´, dan komen we tot de conclusie dat beide termen correct nederlands zijn.

---

Stap 3: Laten we ook van Dale er even op naslaan:

Ahum, volgens van Dale bestaat het woord buizenpost niet eens, de juiste term moet dus buispost zijn.

 

---

 

Stap 4: Ook Google wordt aan de test onderworpen. We controleren het aantal hits op beide zoekwoorden.

Duidelijke uitkomst: buispost heeft 1.010 hits, ten opzichte van buizenpost met maarliefst 13.700 hits.

Tja, welke conclusie moet je hier nu uit trekken... De bronnen, die toch zeer serieus te noemen zijn, spreken elkaar tegen. Wellicht is de conclusie tot nu toe dat beide namen gewoon correct Nederlands zijn.

 

---

 

Stap 5: Als we eens terug gaan naar het ontstaan van de buispostinstallatie, werd in Berlijn de installatie oorspronkelijk ´Pneumatische Depeschenbefördering´ of wel ´pneumatische telegrammentransport´ genoemd. In 1875 noemde de ´Generalpostdirektor´ Heinrich von Stephan de installatie ´Rohrpost´. Buispost dus, en geen buizenpost! Deze naam werd al snel door iedereen in de Duitstalige landen gebruikt.

Weer een punt voor de naam buispost.

 

 

---

 

Stap 6: In het ontstaan en de verdere ontwikkeling van de buispostinstallatie groeide een Duits- en een Engelstalige tak. De benadering van de installatie gebeurde vanuit twee verschillende kanten, hierdoor ontstond ook een verschil in de benaming van de installatie.
De Duitse tak beschouwde de installatie als zijnde transport van goederen via een buis en noemde daarom de installatie buispost.
De Engelstalige tak bekeek het vanuit een andere hoek, het transporteren van buizen (buispostpatronen) met goederen. Dit resulteerde in de naam buizenpost.

De twee groepen bedoelen met het woord buis, danwel buizen een ander onderdeel van de installatie!

 

---

 

Stap 7: De encyclopedie, het papieren internet, ook daar maar eens zoeken. En ja, zowel buispost , als buizenpost staat vermeldt.

"Buispost (buizenpost), een transportsysteem waarbij via leidingen overdracht van berichten of goederen van klein gewicht tussen diverse afdelingen in een bedrijf zeer snel (ca. 30 km per uur) mogelijk is.
Het te verzenden materiaal wordt daartoe in een cilindervormige patroon gelegd die in een patroonhouder wordt geplaatst. De patroonhouders passen zeer nauwkeurig in de luchtleiding, waar zij door middel van perslucht naar de plaats van bestemming worden gestuw. Om de wrijving zo gering mogelijk te houden, zijn de patroonhouders soms aan de voor- en achterzijde van drie wieltjes voorzien, die contact maken met de wand van de buisleiding. Het dirigeren naar een bepaald doel kan vóór de verzending automatisch gescheiden door het instellen van een pal, die aan de achterzijde van de patroonhouder is gemonteerd. De patroonhouder volgt dan de juiste richting bij aftakkingen in de luchtleiding.
Vooral de grote bedrijven maken een gunstig economisch gebruik van buispost, omdat hierdoor snel contact mogelijk is tussen de afdelingen onderling. Op de nieuw aangelegde luchthaven Schiphol is een buispostinstallatie aangelegd van 7000 meter lengte. Deze verbindt de diverse verspreid liggende gebouwen (verkeerstoren, douanekantoor, bagageloods, administratie, enz.) met elkaar. Er zijn al 46 stations in deze installatie in gebruik terwijl een uitbreiding tot 80 stations mogelijk is. Om alle verzendigsmogelijkheden te benutten zijn er 9 zend- en 9 ontvangleidingen, die in het stationsgebouw samenkomen."

"Buizenpost, -> buispost."

Bron: de Oosthoeks Encyclopedie, Zesde uitgave 1968.

Het lijkt er op dat toch ook hier het woord buispost 'belangrijker' wordt gevonden, dan het woord buizenpost.
Of zou het komen doordat het woord nou eenmaal eerder in het boek wordt genoemd...

 

---

 

De conclusie

Buispost of buizenpost? Beide termen zullen dan waarschijnlijk correct Nederlands zijn. Gezien de geschiedenis en het woordgebruik in andere landen neig ik om te zeggen dat buispost de juiste term is. Gelukkig ben ik opgegroeid met deze naam, dus voor mij is dat dan ook geen probleem. Wat de juiste naam voor u is...?

Wellicht heeft u toch nog weer een andere kijk op dit vraagstuk! Neemt u dan graag even contact op met BUISPOST.EU en deel uw visie met ons!

 

---

 

Enkele buitenlandse benamingen voor buispost zijn:

• Duits - Rohrpost / Röhrenpost
• Engels - Pneumatic tube system / pneumatic tube / pneumatic tube air system / pneumatic mail / pneumatic post / pneumatic conveying system / tubemail
• Frans - Transport pneumatique / tube pneumatique
• Fins - Putkiposti
• Italiaans - Posta pneumatica / trasporto pneumatico / tubi pneumatici
• Japans - 気送管
• Pools - Poczta pneumatyczna
• Russisch - Пневматическая почта
• Spaans - Transporte neumático
• Tsjechisch - Potrubní poÅ¡ta
• Zweeds - Rörpost

---